Vincent van Dongen: ‘Ik blijf strijden voor een betere wereld’

Portrettengalerij: Vincent van Dongen

Dit is het zevende in een reeks portretten van personen die actief zijn voor het Zelfregiecentrum.

Door Marleen Close

Vincent van Dongen staat ‘heel idealistisch’ in het leven. ‘Ik heb een beetje de neiging om mezelf over de kop te jagen door daar zo hard aan te trekken. Maar ik doe niet zozeer aan zelfopoffering, ik cijfer mezelf niet weg. Ik wil gewoon erg graag in het geweer komen voor anderen. Hoewel dat frustrerend kan zijn.
‘Ik verwen mezelf ook wel. Ik houd van gamen, heb een snelle computer, een grote en een kleine tablet, een PlayStation. Dus ik zorg wel voor mezelf. Maar ik trek een grens. Ik wil niet méér beslag op de aarde leggen dan de twee hectare die er per persoon wereldwijd beschikbaar is. Dat drijft mij.’

Het idealisme zit er bij Vincent van jongs af aan in. Zijn ouders hadden bij elke maaltijd het spaarpotje voor Gast aan Tafel op tafel staan, ze kochten al fairtradekoffie voor er fairtradewinkels waren. Zelf doet Vincent er alles aan om zo milieuvriendelijk mogelijk te leven. Zo eet hij vrijwel uitsluitend veganistisch, heeft hij nog nooit autogereden of gevlogen en betrekt hij zijn elektriciteit van windmolenenergie.

Ontregeld

Toen Vincent uit huis ging, ervoer hij voor het eerst in zijn leven een grote kloof tussen waar de wereld heen zou moeten en hoe de wereld werkelijk is. Indertijd viel Saddam Hoessein Koeweit binnen, een gebeurtenis die Vincent danig ontregelde. ‘Dat ik me zo druk om de wereld maak, is meteen mijn kwetsbaarheid. Ik wil de wereld graag rechtvaardiger zien, gelijkwaardiger, met een beter milieu, en ik kan heel overstuur raken van wat er allemaal misgaat. Daardoor kan ik niet werken in een reguliere baan, want ik ben snel overprikkeld.’

Lang worstelen

Tijdens zijn studie hield Vincent zich bezig met de grote vragen van het leven. Hij heeft een jaar natuurkunde gedaan en vervolgens religiestudies en filosofie. ‘Bij natuurkunde ging het om de materiële kant van de grote vragen, in de andere studies om de zingeving en de vraag waar het leven eigenlijk om draait. Ik vroeg mezelf af: wat is nou waar? Is de wereld toevallig ontstaan of geschapen door God? En als een goede God de wereld gemaakt heeft, waar komt dan het leed vandaan? Na lang worstelen heb ik daar een streep onder gezet. Je wéét het gewoon niet. Ik noem mezelf nu agnostisch en atheïstisch. Dingen ontstaan wegens natuurlijke processen, er zit helemaal geen sturende hand achter. Het leed was er al lang voor de mensen er waren.’

Draagkracht en draaglast in evenwicht

Het uitgangspunt dat alles ontstaat wegens natuurlijke processen gaf Vincent rust. ‘Maar ik blijf strijden voor een betere wereld. Ik ben opgenomen geweest nadat ik zo ontregeld was, kreeg medicatie en heb mijn kwetsbaarheid en de ellende in de wereld moeten leren accepteren. Dat is een proces van jaren en het blijft vallen en opstaan. Soms loop je toch weer tegen dingen aan. Maar de acceptatie heeft me wel meer stabiliteit gebracht. Ik probeer uit te gaan van balans tussen kwetsbaarheid en kracht, dat draagkracht en draaglast in evenwicht zijn. Dat is hartstikke moeilijk te bewaren, maar je kunt er wel veel mee bereiken.’

Betekenisvol leven

Jaren geleden was Vincent deelnemer bij Nuts, begeleiding bij zelfstandig wonen. Van deelnemer werd hij er vrijwilliger in de beleidswerkgroep. Het beleid was echter niet zo uitdagend. ‘Ik deed dingen die ik leuk vond, ik was stabiel, maar miste iets. Toen ben ik gaan praten met Bert Arts, oprichter van de Kentering. De Kentering zat toen nog in de Tweede Walstraat met een informatiecentrum. Ik kwam in het basisberaad: collectieve belangenbehartiging voor mensen in de ggz. Vanaf 2005 ben ik jarenlang met de Wmo bezig geweest. Dat was meer uitdaging, maar ook heel druk. Maar een betekenisvol leven om de wereld beter te maken is wel een grote drive voor me.’

Tegenwoordig werkt Vincent voor het Zelfregiecentrum volop in de collectieve belangenbehartiging. Hij richt zich met name op werk en inkomen. ‘De aandacht gaat veelal uit naar de Wmo, maar aan de slag gaan in betaald of vrijwilligerswerk is een ondergeschoven kindje.’ Vincent neemt deel aan de cliëntenraad voor werk en inkomen, waar op verzoek van de gemeente Nijmegen nu ook klanten in zitten. Verder houdt hij zich bezig met de kandidatenraad, Nijmeegse verbindingsdagen, de Dag van de Kwaliteit en daarnaast zit Vincent voor, schrijft hij en spreekt hij in. ‘Ik kan me verbaal goed uitdrukken en vind dat leuk werk om te doen. In mijn huidige werk is de kwetsbaarheid een meerwaarde doordat ik ervaringsdeskundige ben geworden door het doordenken en uitwisselen van ervaringen in de psychiatrie.’ Alsof dat nog niet genoeg is, zit hij ook in een werkgroep om ervaringsdeskundigen op te leiden.

Een gevoel van trots

Zaken waar Vincent energie van krijgt, zijn zijn hobby’s: gamen, muziek luisteren (‘net zo essentieel als eten en drinken’), wandelen, fietsen, de natuur in. ‘Maar ook organiseren geeft me energie. Zoals de Dag van de Kwaliteit. Dat is een gevoel van trots, als je een goeie dag hebt neergezet.’

Zelfregie is voor Vincent een beetje paradoxaal. ‘Qua werk geloof ik erin. Maar levensbeschouwelijk gesproken heb ik geen geloof in de vrije wil. Wie je bent, kies je niet, evenmin als je omstandigheden. Zelfregie is vanuit jezelf keuzes maken, kunnen kiezen hoe je leven eruitziet. Je leven zo inrichten dat er ruimte is voor je kwetsbaarheid. Het is daarnaast nodig dat de maatschappij zo wordt ingericht dat kwetsbaren die keuzes kunnen maken. Ook al lukt het je niet om te voldoen aan de eisen van de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld: kunnen werken op een stressarme werkplek. En: genoeg inkomen hebben om biologisch voedsel te kunnen kopen.’

Basisinkomen

‘Ik ben dan ook erg gecharmeerd van het basisinkomen. Dat geeft meer vrijheid om zelf te kiezen op welke manier je je handen uit de mouwen steekt. Dan komt er ook meer waardering voor vrijwilligerswerk en mantelzorg.’

Wat hemzelf aangaat, is Vincent tevreden in het heden. ‘Ik heb werk dat ik heel graag doe, heb fijne vrienden en familie en genoeg geld. Ik kan genieten van mijn neefjes en nichtjes. Hun leven bestaat nu nog uit spelen, familie en genieten van kleine dingen. Ik zou me mijn leven niet anders kunnen en willen voorstellen. Maar wat de wereld betreft, ben ik absoluut niet tevreden. Terrorisme, het kappen van regenwouden, de opkomende vreemdelingenhaat… Mijn handicap blijft zwaar, ik kan erg overstuur of depressief zijn. En ik geloof niet dat ik daar ooit vanaf kom.’

Dreiging in de toekomst

In het verlengde daarvan kijkt Vincent niet graag naar de toekomst. ‘Het liefst zo weinig mogelijk, want ik zie zo veel dreiging. Ik ben bang voor wat er gebeurt als de olie opraakt. De verandering van de economie en de maatschappij krijgt maar zo traag vorm. Ik voorzie ontzettend grote schokken en een geweldige ontwrichting van de samenleving. Zelf wil ik doen wat ik kan om een steentje bij te dragen. Als ik kijk naar zo’n lijstje van wat je zelf kunt betekenen voor een beter milieu, nou, negen van de tien dingen doe ik al.

‘De toekomst beangstigt me ontzettend, ja. Ander onderwerp.’

-A A +A