Column: Het schuurt: kracht versus kwetsbaarheid

Door Marleen Close

Onlangs had ik het met een collega over de portretten die ik schrijf voor de site van het ZRC. Zij vond dat er zo veel krachtige persoonlijkheden en verhalen uit kwamen. Best bijzonder, was ik het met haar eens. Maar de andere kant, de kant van verdriet en boosheid om beperkingen, is minder zichtbaar in de persoonlijke verhalen. De kwetsbaarheid legt het af tegen de positieve energie, de kracht en de blijmoedigheid van de meeste mensen die ik heb geïnterviewd.

 

Tegenstelling

Dat is interessant. En een tegenstelling eigenlijk. Het optimisme schuurt met het verdriet. Ik ben daar eens over gaan nadenken en kom tot de conclusie dat dat bij mij ook zo is.

Laat ik vooropstellen dat ik tevreden ben met mijn leven. Ik geniet van de schoonheid in het kleine, zoals het eerste sneeuwklokje in mijn tuin, de eerste spechtenroffel in het bos, kokkerellen, samen eten met mijn man. Het werk dat ik doe bij het ZRC ervaar ik als zinvol en bevredigend.

Kan ik niet

Maar ik ervaar wel degelijk mijn beperkingen (borderline met trekken van bipolair). Afspreken in een café om bij te kletsen met een vriend? Kan ik niet met al die pratende mensen eromheen. Uit eten in een restaurant? Te veel herrie, kan ik niet. Naar een feestje? Gaat niet, te veel drukte. Een betaalde baan op mijn vakgebied en niveau? Vergeet het maar; ik kan maar vier à zes uur per week werken en dan nog enkel in een beschutte, prikkelarme omgeving. Vind dat maar eens. Ik ben niet voor niets na vijf jaar uit een reïntegratietraject gezet: ik kon toch niet uitstromen.

Vooral het moeten opgeven van mijn droom op een reguliere baan was moeilijk te accepteren. Acceptatie is namelijk geen knop die je even omzet. Het was een jarenlang, moeizaam proces van veel huilen, woedend worden, ‘dit is niet eerlijk’ denken en me er ten slotte bij neerleggen dat het niet zou worden zoals ik voor ogen had. Ik héb nou eenmaal die kwetsbaarheid, en die gaat nooit meer weg.

De laatste jaren zijn er fysieke beperkingen bij gekomen, waardoor ik niet meer dan twee kilometer kan lopen, maximaal acht kilometer fietsen en waardoor mijn grote hobby tuinieren een last is geworden. Opnieuw moest ik verlies leren aanvaarden. En opnieuw ging dat gepaard met gevoelens van rouw, verdriet en woede.

Kan ik wel

Ik ben echter niet van het eindeloze zelfmedelijden. Van stilstaan bij de dingen die niet meer mogelijk zijn, word ik neerslachtig en somber. Ik heb een sterke drijfveer om te blijven genieten van wat er nog wél kan. Ik wíl dat mijn glas halfvol is, ook al ben ik van nature geneigd het als half leeg te zien. En daar put ik veel kracht uit. Zo kan ik blij in mijn leven staan.

Toch kan het tegen je werken als je zo positief en sterk overkomt. Zeker als je beperking ook nog eens onzichtbaar is. Ik heb dat ervaren tijdens mijn reïntegratietraject. Steeds als ik een afspraak had met mijn trajectbegeleidster, was ik enthousiast en gedreven om er werk van te maken, letterlijk en figuurlijk. Dát is wat die begeleidster zag. Ze zag niet de vermoeidheid, stress, frustratie enzovoort die ik ervoer in het traject. Ze zag niet de kwetsbaarheid. Ik was te trots en te vastberaden om daarvan blijk te geven. Bovendien, je merkt in eerste instantie ook niks aan me.

Snap dat dan!

Tot ze op een gegeven moment vroeg: ‘Is dat niet frustrerend, wel willen werken maar het niet kunnen?’ Toen barstte ik in huilen uit. Ja, natúúrlijk is dat frustrerend, gvd! Snap dat dan, mens!

Pas (veel) later besefte ik dat het niet alleen aan de reïntegratiebegeleidster lag. Mijn gretigheid om uit te stromen botste met mijn onvermogen. Mijn kracht schuurde met mijn kwetsbaarheid. Ik was veeleisend voor mezelf. Geen wonder dat ze niets doorhad.

Maak het zichtbaar

Mijn insteek is tegenwoordig dan ook: wees eerlijk over wat je niet kunt. Leg uit waarom je niet kunt afspreken in je favoriete bruine kroeg, tenzij het lekker weer is en je op het terras kunt gaan zitten (minder heftige akoestiek). Vertel wat het met je doet als je ‘gezellig’ langskomt op een verjaardagsfeestje (ik word er knettergek van alle stemmen). Zeg het maar gewoon dat je niet in een reguliere baan kunt functioneren, en geef daar concrete redenen voor en voorbeelden van. Schaam je niet. Het kan heel nuttig zijn om openheid te geven over je kwetsbaarheid. Voor mensen om je heen, maar ook voor jezelf. Zo maak je het onzichtbare zichtbaar.

Wees relevant

Daarmee bedoel ik niet dat je je beperking van de toren hoeft te blazen. Doseer je persoonlijke informatie, wees relevant en vermijd klagen. Maar durf het wel eerlijk te zeggen als je iets niet kunt. Ken jezelf en je grenzen.

-A A +A