Aad Frederiks: ‘Als mensen zich weer nuttig voelen, heb ik eer van mijn werk’

Portrettengalerij: Aad Frederiks

Dit is het vijfde in een reeks portretten van personen die actief zijn voor het Zelfregiecentrum.

Door Marleen Close

Als directeur van BWN (onafhankelijk belangenbehartiger sociale zekerheid), maar ook als een mensenmens van nature, is Aad Frederiks ‘een enorm betrokken voorstander van het concept zelfregie’. Hij bezit ervaringsdeskundigheid en een juridische achtergrond; hij kan zich redelijk onpartijdig verplaatsen in de onmacht van cliënten en medewerkers. ‘De kunst is om iemand zijn talenten en vaardigheden te laten herontdekken. Het is mijn opdracht om zelfregie te stimuleren. Dat geeft mij voldoening.’

Een baan voor het leven – of toch niet

Voor hij bij BWN kwam te werken, had Aad al een hele carrière achter de rug. Hij heeft het Canisiuscollege oude stijl doorlopen, toen het nog een Jezuïetencollege was: hij was er een van de eerste externen. Aad volgde een studie rechten in combinatie met een stageplek bij de provincie Gelderland. Die stage mondde uit in een vaste aanstelling, en zodoende had Aad als jong broekie al een niet onaanzienlijke functie bij de overheid als bureaucoördinator van de afdeling Waterstaat. Dat garandeerde in die tijd een baan voor het leven.

Maar toen er een grote reorganisatie op komst was en er van Aad verwacht werd dat hij ‘over onzin meevergaderde’, hing hij – zeer tegen de zin van zijn omgeving – zijn baan aan de wilgen. ‘Iedereen verklaarde me voor gek. Ik gooide alle zekerheid weg.’

Bourgondisch

Aad is daarna heel lang zelfstandig aan het werk geweest als juridisch adviseur, zowel nationaal als internationaal. Zo woonde hij vijf jaar in Londen. Vervolgens nam hij een cateringzaak over. ‘Ik ben Bourgondisch ingesteld. Ik kook graag, schenk graag uit en snoep ervan mee. Eten en drinken is een sociale gebeurtenis, en dan wél aan tafel, niet met je bord op de bank. Aan tafel kun je bij elkaar gaan zitten, ervaringen uitwisselen en elkaar aanmoedigen.’ Aad heeft zijn cateringzaak tien jaar gedreven. Hij werkte zestig à tachtig uur per week en pleegde daarmee roofbouw op zijn lichaam. Een darmperforatie volgde en daarna een burnout.

Onmacht, en weer opkrabbelen

Uit die tijd stamt dan ook Aads ervaringsdeskundigheid. Dat speelde in 2001 en 2002, in combinatie met de scheiding van zijn toenmalige vrouw. Er brak een periode aan van onmacht, van denken: ‘ik kan niks meer.’ Bij toeval viel Aads oog bij een informatiemarkt op de kraam van BWN. Nadat hij contact had gemaakt is hij er gaan werken, aanvankelijk als onbetaald medewerker, later betaald als senior coördinator en inmiddels dus als directeur. ‘Ik ging terug naar af. Mede dankzij mijn vrijwilligerswerk bij BWN heb ik weer kunnen opkrabbelen.’ Onlangs heeft Aad zijn twaalfenhalfjarig jubileum bij BWN gevierd. Hij is tevens betrokken geweest bij de oprichting van het Zelfregiecentrum.

Drempel zo laag mogelijk

Binnen BWN werkt Aad met mensen met een functionele beperking, zij het fysiek, psychisch of verstandelijk, of een combinatie. Daarnaast geeft hij voorlichting en advies op de afdelingen psychiatrie van het CWZ en het Radboudumc. Bij het CWZ betreft dat mensen in deeltijdbehandeling, bij het Radboud opgenomen mensen en cliënten van de psychiatrische poli ASS/ADHD. ‘Het is sociaal-juridische hulpverlening, met de bedoeling om de drempel zo laag mogelijk te houden en mensen verder te helpen om hun negatieve zelfbeeld weg te halen. En te zorgen dat hun uitkering of salaris blijft doorlopen.’

BWN krijgt circa 5000 hulpvragen op jaarbasis. Dagelijks worden er laagdrempelige spreekuren gehouden, waarbij een vertrouwensband met de cliënt wordt opgebouwd. Na inventarisatie van de hulpvraag wordt in overleg met cliënt besproken welke actie(s) zullen worden ingezet. Dat kan zijn, bijvoorbeeld, uitleg over wet- en regelgeving, voorbereiden op een gesprek met een keuringsarts of arbeidsdeskundige van UWV, rechtshulpverlening (voeren van bezwaar-en beroepsprocedures). Met name in dat laatste is BWN redelijk succesvol (circa 50% van de zaken wordt gewonnen), waardoor cliënt verzekerd blijft van inkomen en/of werk.

Bezieling overbrengen

Dankzij zijn grote netwerk van professionals, dat bestaat uit onder meer jobcoaches, arbeidsdeskundigen, verzekeringsartsen, gemeentemedewerkers en organisaties als Tandem en MEE, kan Aad korte lijnen benutten om mensen verder te helpen. ‘Je moet mensen aanmoedigen: je kunt het zelf wel. Als iemand bijvoorbeeld op spreekuur bij me komt met een formulier om in te vullen, zeg ik: “Je kunt best zelf je naam en adres opschrijven.” Mensen die een functionele beperking ondervinden, zijn vaak in een patroon vastgeroest geraakt, en kunnen dan alleen nog maar klagen. Dan ga ik met ze kijken: wat kun je nog wel? Dát is zelfregie: ik kan het zelf wel. Ik probeer die bezieling over te brengen op mijn medewerkers en stagiairs. Wat vind jij daarvan, Esmée?’ Stagiaire Esmée Seegers beaamt dat ze het mooi vindt om te zien dat mensen weer opfleuren. ‘Ja, dan heb ik eer van mijn werk.’

Aad staat naar eigen zeggen goed in het leven. ‘In de tijd dat ik terugkwam van de nare periode ben ik letterlijk en figuurlijk tegen mijn huidige vrouw aangelopen. Ik kende Jolanda al jaren als goede vriendin, maar nadat zij en ik beiden uit een relatie waren gekomen, ging ik haar anders zien. Ik had me voorgenomen nooit meer te trouwen, net als zij, maar op een gegeven moment heeft zij mij ten huwelijk gevraagd. En ik zei ja. We zijn een happy family, een samengesteld gezin met vijf kinderen en zeven kleinkinderen. Dat is mede onze rijkdom. Ook is het fijn om werk te doen dat je leuk vindt én waar je voor betaald wordt. En dat je dat geld dan kunt besteden aan je kinderen en kleinkinderen.’

Resultaatgericht

Energie krijgt Aad van geboekte successen in zijn werk. ‘We werken bij BWN niet alleen met een sterke sociale factor – een rode draad in mijn leven – , maar ook resultaatgericht. Ik heb bijvoorbeeld iemand maandenlang met een ingewikkelde procesvoering begeleid. Uiteindelijk hebben we gewonnen: die persoon kreeg weer inkomen en begeleiding naar werk. Mensen komen hier vaak binnen met figuurlijk de schouders omlaag…’ hij wijst naar een schilderij van een brug over water, ‘… en wij helpen ze dan weer aan de lichtere overkant te komen. Dat iemand weer blij in het leven kan staan en zich nuttig voelt, daar krijg ik energie van. Dan heb ik eer van mijn werk. Mensen komen weer aan het werk, of ze gaan vrijwilligerswerk doen, ze gaan relaties aan, trouwen, we krijgen zelfs geboortekaartjes opgestuurd door voormalige cliënten.’

Nieuwe dag, nieuwe kansen

Is Aad tevreden in het heden? Volmondig: ‘Ja. De kunst is om niet terug te kijken, maar vooruit, en ik leer elke dag nog. Mijn credo is: nieuwe dag, nieuwe kansen. De toekomst? Dat ligt eraan hoe je het wilt bekijken. Het is de kunst om positief te blijven kijken, hoe lastig het ook is. Als je lekker in je vel zit, is het makkelijker om maatschappelijke hobbels te nemen. Maar je hebt het nooit helemaal in de hand. Bepaalde factoren kunnen je breken. In Godsnaam, schaam je er niet voor, het kan de beste overkomen. Schaam je niet voor je zwakheden, wees er open en transparant over, dat zorgt voor meer begrip van de buitenwereld.’

Tot slot wijst Aad nog vol trots op de ingelijste oorkonde van de Burgemeester Dalesprijs, die BWN in 2013 heeft gewonnen. De prijs is bedoeld voor vrouwen, mannen of organisaties die op vrijwillige, maar vooral persoonlijke en voorbeeldige wijze gestalte geven aan artikel 1 van de Grondwet, dat het principe van non-discriminatie verwoordt. ‘Mooi hè? Ik vind dit ontzettend leuk en nuttig werk.’

(Op de foto: Aad met Esmée Seegers)

-A A +A